OCHRONA PRZED SZKODNIKAMI

W uprawie buraka cukrowego niezwalczane szkodniki potrafią wyrządzić wiele szkód. Nagroźniejsze z nich to:

Szarek komośnik


Ten chrząszcz jeszcze kilka lat temu nie był obecny w Polsce. Od 2-3 sezonów stanowi coraz większy problem na plantacjach buraka
cukrowego w południowo-wschodniej części kraju. Wiosną intensywnie żeruje na chwastach, a potem na młodych roślinach buraka:
liścieniach i pierwszych liściach właściwych, które uszkadza od ich brzegu. Jego cykl rozwojowy trwa ok. 3 miesiące. Trudno jest
zaobserwować aktywność szkodnika, ponieważ chrząszcze żerują nocą, dnie spędzającw glebie. Ich aktywność należy obserwować od brzegu pola. Coraz powszechniejsze stają
się zabiegi zapobiegawcze insektycydemzawierającym w swoim składzie pyretroid (deltametrynę) wraz z substancją z grupy neonikotynoidów.
Rolnicy, którzy doświadczyli już strat spowodowanych aktywnością szarka komośnika, wykonują zabieg ok. fazy drugiego liścia buraka. Warto pamiętać, aby wykonywać
zabieg w późnych godzinach wieczornych lub nocą, czyli wtedy, gdy aktywność szkodnika wzrasta.

Fot. A. Kapyś

Mszyce


Szkody wynikające z żerowania mszyc to przede wszystkim wysysanie soków roślinnych oraz możliwość przenoszenia chorób wirusowych, szczególnie
groźnych w początkowym stadium rozwoju buraków. Zasiedlane przez mszyce liście są zniekształcone, ich wzrost jest zahamowany,
a z czasem mogą nawet zasychać. Wśród metod zapobiegania występowania mszyc szczególnie warto dokonać izolacji przestrzennej od roślin
okopowych oraz zakrzewień, a także pomóc w ochronie wrogów naturalnych
mszyc, tj. biedronki czy błonkówki. Wśród substancji czynnych zarejestrowanych w zwalczaniu mszyc duże znaczenie mają pyretroidy
(np. deltametryna) oraz neonikotynoidy. Ze względu na mechanizm działania tych drugich, są szczególnie polecane do walki z mszycami (są to
substancje systemiczne, pobierane przez mszyce w trakcie wysysania soków komórkowych).
Próg szkodliwości: 15% zasiedlonych roślin lub 15 mszyc nieuskrzydlonych na 1 roślinę

Fot. Prof. Jacek Piszczek (IOR-PIB Poznań, Terenowa Stacja Doświadczalna w Toruniu)

Śmietki


Największe znaczenie mają śmietka burakowa oraz śmietka ćwiklanka. Stadium żerującym są larwy, które wgryzają się do
wnętrza liścia. Zaatakowane rośliny słabiej rosną oraz są bardziej podatne na atak innych patogenów. Muchy wylatują na
początku maja i składają od 40 do 100 jaj, pojedynczo lub w niewielkich złożach. Jest to najlepszy moment na wykonanie
ochrony chemicznej. Wśród substancji o najsilniejszym działaniu na szkodnika wyróżnia się deltametrynę oraz chloropiryfos.
Progi szkodliwości:
• w fazie 2 liści właściwych: 4 jaja na roślinie
• w fazie 4 liści właściwych: 8 jaj na roślinie
• W fazie 6 liści właściwych: powyżej 20 jaj na roślinie

Zwójki


W uprawie buraka cukrowego może występować kilka zbliżonych do siebie gatunków. Większe straty notowane są przy masowym pojawie i zdarzają
się lokalnie co kilka lat. Gąsienice zjadają tkankę liści, zmniejszając tym samym ich powierzchnię do fotosyntezy. W skrajnych sytuacjach
uszkodzenie stożka wzrostu prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. Brak określonych progów szkodliwości. Wśród substancji zalecanych
do zastosowania wyróżnia się acetamipryd, pyretroidy oraz dimetoat.

Fot. Prof. Jacek Piszczek (IOR-PIB Poznań, Terenowa Stacja Doświadczalna w Toruniu)

Piętnówki


Stadium żerującym są gąsienice, które wygryzają na liściach regularne otwory. Największe straty powstają w momencie zaatakowania najmłodszych
roślin buraka. Stadium zimującym są poczwarki, z których na początku maja pojawiają się pierwsze motyle. Samice składają jaja,
najczęściej po spodniej stronie liści, a z nich wylęgają się gąsienice. Największe znaczenie szkodliwe występuje w regionach, gdzie najszybciej
rozpoczyna się okres wegetacyjny. Wśród standardowych rozwiązań najlepsze efekty przynosi zabieg owadobójczy z zastosowaniem np.
deltametryny.

Błyszczka jarzynówka


Gatunek ten jest migrantem, czyli pierwsze pokolenie przylatuje wiosną z południa Europy. Młodsze stadia larwalne dziurawią liście, natomiast
starsze mogą zjadać większe fragmenty blaszki liściowej, pozostawiając tylko grubsze nerwy. Szkodnik ten jest szczególnie niebezpieczny
na młodszych roślinach buraka. Gatunek ten pojawia się lokalnie i nie można go ograniczyć tradycyjnymi metodami agrotechnicznymi (jak np.
głeboka orka) ze względu na to, że nie zimuje w naszych warunkach klimatycznych. Gradacje występowania notowane są co kilka-kilkanaście lat.
Całkiem wysoką skuteczność notuje się przy zastosowaniu tradycyjnych metod zwalczania szkodników, np. przy użyciu deltametryny.
Próg szkodliwości:
5-8 gąsienic/m2 lub 25% uszkodzonych roślin (w fazie 31–35, czyli między 10%, a 50% zakryciem międzyrzędzi przez liście buraka).

Fot. Prof. Jacek Piszczek (IOR-PIB Poznań, Terenowa Stacja Doświadczalna w Toruniu)