Zagospodarowanie resztek pożniwnych po uprawie kukurydzy

W Polsce uprawa kukurydzy cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Szacuje się, że w tym roku areał tego zboża wynosi ponad 1 300 000  ha i jest drugą rośliną pod względem powierzchni uprawy. W obecnym sezonie uprawa kukurydzy nie należała do najłatwiejszych. Brak wody, niskie temperatury, a nawet lokalne przymrozki skutecznie utrudniały prawidłowe wschody. Od lipca, kiedy kukurydza weszła w okres największych potrzeb wodnych, braki opadów w przeważającej części kraju, mocno ograniczyły potencjał plantacji. Zwłaszcza na  glebach lekkich dało się zauważyć  zasychanie  i bardzo niski pokrój roślin. Pomimo małych wymagań glebowych , niskiego współczynnika transpiracji i dobrze rozwiniętego systemu korzeniowego kukurydza potrzebuje na wytworzenie plonu  10-12 t/ha aż 510-680 l/m2 wody . Zawiązując wysoki plon suchej masy pobiera znaczne ilości składników pokarmowych. Do wytworzenia tony ziarna wraz ze słomą pobiera z gleby: 26 kg N, 13 kg P205, 33 kg K20.

Uzyskanie wysokiego potencjału plonowania kukurydzy wymaga pobrania przez rośline znaczych ilości składników pokarmowych.

Niewątpliwą zaletą uprawy kukurydzy, oprócz jej wysokiego potencjału plonowania jest to, że uprawiana na ziarno pozostawia w słomie i korzeniach mnóstwo materii organicznej. Stosunek plonu ziarna do słomy wynosi 1 : 1,7-2. Zatem przy plonie ziarna 10 t/ha na polu pozostaje 17-20 t/ha suchej masy. To mniej więcej tyle, ile się wnosi z pełną dawką obornika. Do tego należy dodać materię organiczną zgromadzoną w korzeniach, którą można szacować także na kolejne tony.

Pamiętając o  środkach finansowych zainwestowanych w nawożenie oraz bogactwie składników pokarmowych w resztkach pożniwnych plantacji kukurydzy zbieranej na ziarno, powinniśmy skoncentrować się na utrzymaniu w glebie zasobności na jak najwyższym poziomie.

Przyorując słomę kukurydzy zebranej na ziarno, w glebie  pozostaje  średnio na każdą 1 t ziarna -16 kg  azotu  (N), 7 kg  fosforu (P205) i 30 kg potasu (K20) . Przy plonie 10 t ziarna, z przyorana słomą, przy odpowiednich warunkach, wprowadza się do gleby średnio- 160 kg azotu (N), 70 kg  fosforu (P205) oraz 300 kg potasu (K20).

 

Zawartość N, P, K w słomie przy plonie

AZOT (N) w kg

FOSFOR (P205) w kg

 POTAS (K20) w kg

 

1   t  ZIARNA/ha

16

7

30

 

10 t  ZIARNA/ha

160

70

300

 

Aby kolejne rośliny mogły z tego skorzystać, resztki muszą ulec pełnej mineralizacji, czyli rozkładowi materii organicznej na związki mineralne tj.:  CO2, H2O, NH3, oraz jonów SO4 2-, HPO42-, NO3-. Proces przebiega w 3 etapach, gdzie końcowa faza to mikrobiologiczny rozkład związków na podstawowe składniki pokarmowe.

Mineralizacja trwa około 3-4 lata, ale najwięcej składników pokarmowych ze słomy uwalnia się w pierwszym roku, w tym najwięcej potasu (ok 50%), potem azotu (ok 25-30%), a najmniej fosforu (ok 20%). Tak duża ilość składników pokarmowych powinna być uwzględniona w ustalaniu dawek pod następną roślinę. Należy jednak pamiętać, że fosfor, jest to składnik akumulowany głównie w ziarnach, w związku z tym, należy pamiętać o nim podczas nawożenia mineralnego.

Większość składników pokarmowych ze ścierniska kukurydzy uwalnia się już w pierwszym roku, choć remineralizacja resztek pożniwnych trwa nawet 3-4 lata.

Poza wodą, oraz odczynem gleby na poziomie od lekko kwaśnego do zasadowego, dokładne rozdrobnienie i przyoranie resztek ma także duży wpływ na tempo procesu mineralizacji. Przyjmuje się, że wielkość fragmentów nie powinna przekraczać 6-8 cm, a ściernisko nie powinno być wyższe niż 10-20 cm.

Szybkość mineralizacji zależy jednak przede wszystkim od rozwoju mikroorganizmów glebowych rozkładających słomę. Kluczowa jest dostępność węgla i azotu. Optymalną wartością jest stosunek  C:N wynoszący 15-20 : 1 (taki występuje w oborniku), natomiast w słomie kukurydzianej mamy wartość 40-60 : 1. Oznacza to, że słoma dla mikroorganizmów jest bogatym źródłem węgla, lecz ubogim w azot. Mikroorganizmy korzystają więc z azotu glebowego, który w dalszej kolejności może stać się niedostępny dla  roślin wiosną w początkowym okresie rozwoju (tzw. zbiałczenie azotu). Aby temu zapobiec, zaleca się stosowanie dodatkowego nawożenia azotem. Przyjmuje się 4-10 kg N/ 1 t słomy. Określenie dawki N zależy od intensywności nawożenia kukurydzy azotem w porównaniu do zebranego plonu oraz rodzaju gleby.  Na glebach piaszczystych lub ciężkich i wilgotnych, powinno się stosować górna dawkę azotu, natomiast na stanowiskach o dobrej strukturze i bogatych w próchnicę, dolny jej zakres.

Należy także wziąć pod uwagę zasadę, że im wyższa zawartość lignin w ogólnej masie resztek, czyli zdrewniałych, wyschniętych  fragmentów roślin, tym proces mineralizacji będzie przebiegał wolniej.

Stanowisko po kukurydzy na kiszonkę. Z powodu dużego zdrewnienia, zwiększono wysokość zbioru do ponad 30 cm.

Stanowisko po kukurydzy na kiszonkę. Z powodu dużego zdrewnienia zwiększono wysokość zbioru do ponad 30 cm.

Wychodząc naprzeciw problemom, związanym z zachwianiem prawidłowej mikroflory glebowej, proponujemy zabieg na ściernisko preparatem Bakto Kompleks. Wykorzystując formy przetrwalnikowe pięciu szczepów, tlenowych bakterii glebowych z rodzaju Bacillus, możliwe jest przeprowadzenie pełnej mineralizacji resztek pożniwnych bez strat cennych składników. W konsekwencji poprawia się struktura gleby- zwięzłe gleby się rozluźniają, a na lekkich zwiększa się pojemność wodna. Oprócz wody zatrzymywane jest więcej składników pokarmowych, a gleba zyskuje na żyzności poprzez  intensywny proces tworzenia próchnicy, który zachodzi równolegle wraz z mineralizacją.

Ponadto, niektóre szczepy bakterii Bacillus za pomocą enzymów : chitynazy i β-1,3-glukanazy rozpuszczają ściany komórkowe grzybów m.in. z rodzaju Fusarium. Szczepy te obecne są w produkcie Bakto Kompleks.

Prawidłowo zmineralizowane resztki to także,  krok w kierunku ograniczania populacji omacnicy prosowianki, której gąsienice zimują wewnątrz dolnych części łodyg, w przypadku ich rozkładu tracą one schronienie. 

Biorąc pod uwagę późny termin zbioru kukurydzy,  często przypadający na koniec września lub początek października podczas pierwszych jesiennych chłodów, rodzi się następujące pytanie, czy niska temperatura nie wpłynie negatywnie  na obniżenie aktywności preparatu Bakto Kompleks ? Otóż nie, ponieważ  mikroorganizmy zawarte w produkcie sprawnie  funkcjonują w temperaturach już od 5  ̊ C . A w przypadku ciepłej i słonecznej pogody w miesiącu wrześniu,  możemy wykonać zabieg w temperaturze sięgającej nawet 30  ̊ C.  

Rekomendowana dawka 1 litra na hektar, może być aplikowana z wodą, wodą z dodatkiem nawozu azotowego czy wręcz bezpośrednio z coraz popularniejszym RSM. Wymieszanie gleby po aplikacji jest wskazane, ale nie niezbędne. Bakterie radzą sobie z promieniowaniem do 7 UV. Natężenie promieniowania można sprawdzić na większości internetowych „pogodynek” , czy aplikacjach na smartfony. Pisząc ten artykuł prognoza promieniowania na najbliższy tydzień nie zakładała w centralnej Polsce wartości większych niż zakres od 1 do 2 UV przy szczycie usłonecznienia.

Polecane produkty