Fuzarioza kłosów
Fuzarioza kłosów – charakterystyka choroby
Fuzarioza kłosów należy do najistotniejszych gospodarczo chorób grzybowych zbóż, generujących znaczące straty jakościowe w produkcji roślinnej. Etiologicznymi sprawcami choroby są gatunki grzybów z rodzaju Fusarium, które infekują rośliny przede wszystkim w okresie kwitnienia oraz formowania ziarna. Patogeny te stanowią element szerszego kompleksu chorobowego określanego mianem fuzarioz zbóż, obejmującego porażenia różnych organów roślin na kolejnych etapach wegetacji. Wystąpienie fuzariozy kłosów prowadzi nie tylko do obniżenia potencjału plonotwórczego plantacji, lecz także do pogorszenia parametrów jakościowych ziarna, w tym jego wartości technologicznej. Szczególnie istotnym zagrożeniem jest możliwość kumulacji mykotoksyn produkowanych przez grzyby Fusarium, które mogą skutkować przekroczeniem dopuszczalnych norm bezpieczeństwa i ograniczać możliwości zagospodarowania plonu.
Jak wygląda fuzarioza kłosów?
W początkowej fazie infekcji objawy mogą być trudne do jednoznacznego zidentyfikowania. Pierwszym wyraźnym symptomem jest przedwczesne bielenie pojedynczych kłosków lub nawet całych kłosów, co kontrastuje ze zdrową, wciąż zieloną plantacją. W warunkach wysokiej wilgotności powietrza, na porażonych częściach pojawia się charakterystyczny, łososiowy, różowy lub pomarańczowy nalot zarodników grzyba. Ziarno z infekowanych kłosów jest mniejsze, pomarszczone, często o kredowobiałym lub różowawym zabarwieniu.
Kiedy może się pojawić fuzarioza kłosów?
Patogen zaczyna zagrażać plantacjom najsilniej w okresie kwitnienia zbóż (faza BBCH 61–69). Masowemu rozwojowi infekcji sprzyjają warunki pogodowe: umiarkowanie wysoka temperatura (powyżej 15–20 °C) połączona zutrzymującą się wysoką wilgotnością powietrza.
Jakie uprawy atakuje fuzarioza zbóż?
Choroba atakuje większość uprawianych w naszym kraju gatunków zbóż. Najbardziej podatne na porażenie jest pszenica, następnie pszenżyto. Z uwagi na powszechność tych upraw, fuzarioza zbóż stanowi stały element ryzyka w strukturze zasiewów.
Jaka jest szkodliwość fuzariozy kłosów?
Szkodliwość choroby fuzariozy kłosów ma dwojaki, niezwykle groźny charakter. Po pierwsze, powoduje bezpośrednie straty w plonie poprzez redukcję masy tysiąca ziaren (MTZ) oraz powodowanie tzw. pośladu. Po drugie – i najważniejsze – grzyby z rodzaju Fusarium produkują niebezpieczne dla ludzi i zwierząt toksyny (mykotoksyny, m.in. deoksyniwalenol, zearalenon). Silnie porażone ziarno całkowicie traci parametry jakościowe i nie nadaje się do celów konsumpcyjnych ani na paszę.
Jak zapobiegać fuzariozie kłosów?
Profilaktyka i skuteczne zwalczanie opierają się przede wszystkim na metodach agrotechnicznych. Kluczowe jest unikanie monokultury zbożowej. Do najważniejszych działań zapobiegawczych należą:
- stosowanie zrównoważonego płodozmianu,dokładne przyorywanie lub rozdrabnianie resztek pożniwnych,
- wybór odmian o podwyższonej odporności na patogeny z rodzaju Fusarium,
- staranny siew kwalifikowanego i zaprawionego materiału siewnego,
- stosowanie fungicydów.
Jakie są przyczyny rozwoju fuzariozy kłosów?
Główną przyczyną niekontrolowanego rozwoju choroby fuzariozy kłosów jest uproszczenie płodozmianu, uprawa zbóż w monokulturze oraz powszechny system uprawy bezorkowej, pozostawiający zainfekowane resztki na powierzchni gleby. Dodatkowo, gwałtownemu nasileniu chorób sprzyjają anomalie pogodowe – nagłe fale ciepła przeplatane intensywnymi opadami deszczu dokładnie w momencie, gdy przypada faza kwitnienia zbóż.
Jakie są skutki rozwoju fuzariozy kłosów?
Brak podjęcia natychmiastowych działań lub zaniechanie ochrony sprawia, że porażona plantacja generuje ziarno o drastycznie obniżonej wartości handlowej. Jeśli w optymalnym momencie nie zostanie zastosowany odpowiedni oprysk, ubytek plonu handlowego w skrajnych warunkach masowego pojawu i wysokiej wilgotności może sięgać nawet 50%. Co więcej, skażenie mykotoksynami może uniemożliwić sprzedaż plonu do jakichkolwiek celów przetwórczych, generując ogromne straty finansowe dla gospodarstwa.
Gdzie kupić środki na fuzariozę kłosów zbóż?
Środki na fuzariozę kłosów zbóż można kupić w sklepach rolniczych, punktach sprzedaży środków ochrony roślin oraz w specjalistycznych sklepach internetowych. Ważne jest, aby wybierać fungicydy zarejestrowane do ochrony zbóż przed chorobami grzybowymi i stosować je zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin.
Jednym z dostawców środków ochrony roślin dla gospodarstw rolnych jest firma Chemirol, która oferuje fungicydy przeznaczone do ochrony pszenicy, jęczmienia, żyta, pszenżyta i innych gatunków zbóż. W ofercie dostępne są m.in. preparaty do zwalczania fuzariozy kłosów. Przed zakupem warto skonsultować wybór preparatu z doradcą agronomicznym, który pomoże dobrać środek do gatunku uprawy, fazy rozwojowej roślin oraz stopnia zagrożenia chorobą.
