Stonka ziemniaczana – jak zwalczać larwy i chrząszcze?
Skuteczne zwalczanie stonki ziemniaczanej opiera się na precyzyjnie skoordynowanym monitoringu plantacji oraz terminowej aplikacji insektycydów w fazach masowego wylęgu młodszych stadiów larwalnych. Nieodpowiednia lub spóźniona ochrona ziemniaka może doprowadzić plantację do stanu całkowitego gołożeru roślin co znacząco ogranicza fotosyntezę i prowadzi do wyraźnego spadku plonu.
Jak wygląda stonka ziemniaczana?
Stonka ziemniaczana należy do rodziny stonkowatych, dorosły osobnik to chrząszcz osiągający długość od 9 do 12 mm. Zabarwienie owada jest bardzo charakterystyczne – przedplecze jest żółte i pokryte czarnymi plamkami, natomiast skrzydła mają barwę żółto-kremową z wyraźnymi czarnymi paskami. Larwy wyróżniają się pomarańczowo-czerwonym zabarwieniem ciała oraz widocznymi czarnymi kropkami (plamkami) ułożonymi wzdłuż boków i głową. Najwcześniejsze stadium, czyli jaja, mają natomiast intensywnie jasnopomarańczowy kolor.
Jak zapobiegać rozwojowi stonki ziemniaczanej w uprawach?
Podstawowe praktyki agrotechniczne obniżające liczebność stonki ziemniaczanej to:
- głęboka orka: pozwala na niszczenie zimujących w głębszych warstwach gleby dorosłych chrząszczy,
- izolacja przestrzenna: oddalenie tegorocznych plantacji od ubiegłorocznych stanowisk,
- prawidłowy płodozmian: polega na tym, aby nie sadzić ziemniaków w tym samym miejscu częściej niż co 4–5 lat,
- eliminacja samosiewów ziemniaka i roślin z rodziny psiankowatych – usuwa rośliny, na których stonka może się odżywiać i rozwijać,
- regularny monitoring plantacji – pozwala wcześnie wykryć pojaw chrząszczy i larw oraz podjąć ochronę w najbardziej efektywnym terminie.
Jak skutecznie pozbyć się stonki ziemniaczanej?
Aby skutecznie zwalczać stonkę ziemniaczaną, konieczne jest regularne prowadzenie lustracji polowych i wykonywanie zabiegów chemicznych niezwłocznie po przekroczeniu progów ekonomicznej szkodliwości. Zintegrowana ochrona obejmuje także zabiegi agrotechniczne, które naturalnie ograniczają presję populacyjną owadów w kolejnym sezonie wegetacyjnym.
Kiedy najlepiej pryskać na stonkę ziemniaczaną?
Zabieg chemiczny jest najefektywniejszym sposobem na wyeliminowanie stonki ziemniaczanej, a najlepszy czas na jego wykonanie to moment, gdy larwy są w stadium L1 lub L2, kiedy są najbardziej wrażliwe na działanie środków ochrony roślin. Opóźnienie zabiegu do fazy L4 obniża efektywność ochrony, ponieważ starsze osobniki są bardziej żarłoczne i szybciej powodują straty.
Właściwy termin aplikacji determinują progi szkodliwości:
- próg szkodliwości: 15 osobników stonki ziemniaczanej żerujących na jednej roślinie lub 10 złóż jaj na 10 roślinach,
- stadium rozwojowe: dominacja form L2 (wielkość około 4–6 mm).
„ Najwyższą skuteczność ochrony uzyskuje się przy zwalczaniu stonki ziemniaczanej w okresie dominacji larw L1 i L2. Opóźnienie zabiegu do momentu przewagi starszych larw, zwłaszcza stadium L4, wyraźnie zmniejsza efektywność ochrony, ponieważ larwy te intensywnie żerują i szybko ograniczają powierzchnię asymilacyjną liści. Kluczem jest trafienie w populację, zanim starsze stadia larwalne rozpoczną najbardziej intensywne żerowanie.” – Piotr Smolarek, Manager z Działu Wiedzy i Rozwoju PUH „Chemirol” sp. z o.o.
Jakie substancje czynne wybrać do zwalczania stonki ziemniaczanej?
Substancje aktywne o najwyższej skuteczności na stronkę ziemniaczaną to insektycydy oparte na acetamiprydzie, chlorantraniliprolu i deltametrynie.
W zależności od warunków termicznych i presji stosuje się:
- pyretroidy: działające najskuteczniej w temperaturach poniżej 20°C,
- neonikotynoidy i pochodne: wykazujące stabilne działanie w szerokim zakresie temperatur .
Tabela poniżej przedstawia kluczowe aspekty skutecznej chemicznej ochrony:
| Parametr skuteczności | Charakterystyka i zalecenia |
| Substancje czynne | Acetamipryd, diamidy, pyretroidy, , spinozydy, pyretryny. |
| Rotacja preparatów | Konieczność naprzemiennego stosowania różnych substancji czynnych z różnych grup chemicznych w celu zapobiegania odporności. |
| Warunki zabiegu | Ścisłe przestrzeganie optymalnej temperatury otoczenia i rekomendowanych dawek. |
Jaki jest najlepszy środek na stonkę ziemniaczaną?
Najwyższą skuteczność wykazuje insektycyd łączący działanie kontaktowe i żołądkowe, co zapewnia natychmiastowy efekt uderzeniowy w szkodnika. Takim działaniem charakteryzuje się m.in. deltametryna.
Zalety stosowania środków opartych na deltametrynie:
- szybkość działania: deltametryna likwiduje osobniki dorosłe i larwy stonki ziemniaczanej niemal natychmiast po kontakcie z cieczą użytkową,
- zależność termiczna: insektycydy z grupy pyretroidów wykazują wysoką skuteczność w temperaturach poniżej 20°C,
- działanie powierzchniowe – substancja pozostaje głównie na powierzchni rośliny i działa kontaktowo na szkodniki mające bezpośredni kontakt z naniesioną cieczą użytkową lub świeżo pokrytą powierzchnią liścia
„W skutecznych strategiach ochrony plantacji ziemniaka kluczowa jest elastyczność. Produkty oparte na deltametrynie, takie jak Deltametros 100 SC, stanowią niezastąpione narzędzie w pierwszej fazie walki ze stonką, zwłaszcza gdy temperatury są umiarkowane, a presja ze strony młodych larw gwałtownie rośnie” – Piotr Smolarek, Manager z Działu Wiedzy i Rozwoju PUH „Chemirol” sp. z o.o.
W skutecznej ochronie plantacji ziemniaka przed stonką ziemniaczaną najważniejsze są systematyczny monitoring oraz wykonanie zabiegu we właściwym terminie. Środki zawierające deltametrynę, takie jak Delmetros 100 SC, są przeznaczone do zwalczania larw stonki ziemniaczanej i mogą być przydatnym elementem programu ochrony, szczególnie przy wczesnym wykryciu szkodnika.
