Naturalne mechanizmy przeciwdziałania degradacji gleby
To największe wyzwanie współczesnego rolnictwa. W Polsce problem ten jest szczególnie poważny – średnia zawartość węgla organicznego w glebach użytkowanych rolniczo mieści się poniżej progu 2%, wskazywanego przez Komisję Europejską jako graniczny dla zachowania stabilności funkcji gleby. Dodatkowo procesy degradacji są nasilane przez trudne warunki hydrologiczne. Polska należy do krajów o relatywnie niskich zasobach wodnych. Coraz częściej też występują długotrwałe susze, przeplatane intensywnymi, krótkotrwałymi opadami. W efekcie woda nie jest magazynowana w glebie, lecz spływa powierzchniowo. Gleby ubogie w materię organiczną tracą zdolność retencyjną, co prowadzi do pogłębiania stresu wodnego roślin.
Do zubożenia gleb przyczyniają się też uproszczenia w płodozmianach, wynikające z intensyfikacji produkcji. W Polsce największy udział w strukturze zasiewów mają zboża. Z punktu widzenia oddziaływania na bilans materii organicznej, do niedawna były uznawane za rośliny degradujące glebę. Jednak zmiany w agrotechnice, zwłaszcza systematyczne pozostawianie na polu resztek pożniwnych, zmniejszyły ich negatywny wpływ na jakość gleby.
Współczynniki reprodukcji i degradacji glebowej materii organicznej.
Prawidłowe zagospodarowanie resztek pożniwnych, także nawozów zielonych uprawianych w poplonach, jest właściwą drogą do zwiększania zasobności gleb w materię organiczną.
Duże znaczenie w regeneracji gleb mają produkty mikrobiologiczne – stosowane dla wsparcia procesów mineralizacji i humifikacji. Oparte są na różnych szczepach mikroorganizmów, wśród których najbardziej efektywne są bakterie z rodzaju Bacillus. Dzięki swojej wyjątkowej odporności środowiskowej i zdolności do tworzenia przetrwalników mogą funkcjonować nawet w glebach zdegradowanych. Mają zróżnicowany metabolizm i powszechnie występują w glebie, wodzie i resztkach organicznych.
Wykorzystanie bakterii z rodzaju Bacillus sp. w rolnictwie.
Znaczenie bakterii Bacillus wynika przede wszystkim z ich zdolności do produkcji licznych związków biologicznie czynnych. W glebie wykazują wysoką efektywność w mineralizacji materii organicznej oraz wspierają proces tworzenia próchnicy. Tym samym przyczyniają się bezpośrednio do odbudowy żyzności gleby i wpływają na dostępność składników pokarmowych. Wydzielane przez nie enzymy, np. fosfatazy, umożliwiają przekształcanie trudno dostępnych form fosforu w formy przyswajalne przez rośliny. Niektóre szczepy wykazują także zdolność wiązania azotu atmosferycznego oraz mobilizacji mikroelementów. Mają również wpływ na retencję wody w glebie. Produkują substancje organiczne, które działają jak naturalne spoiwo, łącząc cząstki gleby w agregaty. Dzięki temu tworzy się struktura gruzełkowata, zwiększa porowatość oraz zdolność gleby do zatrzymywania wody.
Bakterie z rodzaju Bacillus odgrywają także ważną rolę w bioremediacji gleb – naturalnej metodzie oczyszczania środowiska. Mikroorganizmy te wykazują zdolność do akumulacji metali ciężkich oraz neutralizacji wielu szkodliwych substancji chemicznych. Pozwala to na ich wykorzystanie w rekultywacji terenów zanieczyszczonych i przywracaniu funkcji produkcyjnych gleby.
W praktyce rolniczej są wykorzystywane w wielu produktach mikrobiologicznych. Coraz częściej stosuje się również konsorcja mikroorganizmów, które dzięki synergii działania zwiększają efektywność przemian materii organicznej i udostępniania składników pokarmowych roślinom. Takim produktem w ofercie Chemirol jest BaktoKompleks. Zawiera 5 szczepów bakterii Bacillus sp., wyizolowanych z polskich gleb. Efekt działania jest widoczny już w pierwszym roku po aplikacji. Bakterie są w formie przetrwalnikowej co umożliwia bezpieczne zastosowanie produktu nawet w niekorzystnych warunkach atmosferycznych (brak opadów, niskie temperatury). Zalecamy aplikację na resztki pożniwne, opcjonalnie we wczesnych fazach wegetacji rośliny następczej.
W tej samej technologii został wyprodukowany Bakto ProFOS. Zawiera endospory bakterii z rodzaju Bacillus, które po aktywacji w glebie wydzielają metabolity, uruchamiające niedostępne dla roślin składniki pokarmowe. Dostarcza uprawom przyswajalny fosfor, a także potas, azot i wapń odżywczy. Pozwala na ograniczenie dawek nawozów mineralnych, podnosi żyzność gleby i obniża koszty produkcji. Można aplikować przed siewem, we wczesnych fazach wegetacji, także łącznie z BaktoKompleks.
W ofercie naszej firmy znajdziecie też Państwo produkt Bakto NH4+ – mikroorganizmy wiążą azot atmosferyczny i dostarczają roślinom około 30 kg N/ha. Zwiększają w ten sposób efektywność działania nawożenia azotowego a poprzez wydzielane metabolity poprawiają strukturę gruzełkowatą gleby.
W świetle dostępnych badań i praktyki, produkty mikrobiologiczne są skutecznym narzędziem w przeciwdziałaniu degradacji gleb. Łącząc funkcje nawozowe, strukturotwórcze, retencyjne i ochronne, wpisują się w nowoczesne, zrównoważone rolnictwo. W obecnej sytuacji rozchwianego rynku płodów rolnych oraz rosnącego ryzyka niedoboru paliw i dostępności nawozów mineralnych, odgrywają ważną rolę w utrzymaniu rentowności produkcji. W warunkach zmian klimatycznych i braku stabilności ekonomicznej gospodarstw, znaczenie produktów opartych na bakteriach z rodzaju Bacillus systematycznie rośnie i stanowi wsparcie dla intensywnych technologii produkcji.
