Fungicydy na zboża

Fungicydy na zboża to chemiczne lub biologiczne środki grzybobójcze na zboża, których zadaniem jest zapobieganie rozwojowi patogenów oraz ich eliminacja z tkanek roślin. Wybór odpowiedniego fungicydu do zbóż pozwala zabezpieczyć plon oraz zadbać o jakość ziarna.

Ochrona przed chorobami grzybowymi to jeden z kluczowych elementów nowoczesnej uprawy zbóż, decydujący o wysokości i jakości zebranych plonów. Choć patogeny towarzyszą uprawom rolniczym od wieków, współczesna nauka pozwala skutecznie minimalizować ich szkodliwość. Sukces w walce z chorobami grzybowymi nie zależy jednak wyłącznie od wyboru produktu, ale przede wszystkim od precyzyjnego dopasowania terminów zabiegów – (od T0 aż po T3) – do aktualnych potrzeb roślin, fazy rozwojowej oraz panujących warunków pogodowych.

„Skuteczna ochrona fungicydowa zbóż nie polega wyłącznie na podaniu mocnej substancji. To sztuka synchronizacji i dopasowania. Należy uderzyć w patogen dokładnie wtedy, gdy jest najwrażliwszy, a roślina najbardziej potrzebuje ochrony. Spóźnienie zabiegu o kilka dni w warunkach wysokiej wilgotności może kosztować nawet kilkanaście procent plonu”

Czytaj więcej… ↓

chemirol produkty

Fungicydy na zboża

Kiedy stosować fungicydy w zbożach?

Fungicydy w zbożach należy stosować zapobiegawczo lub natychmiast po zauważeniu pierwszych objawów porażenia, dostosowując termin do kluczowych faz rozwojowych zbóż (skala BBCH). Największą efektywność zabiegów uzyskuje się w korytarzach technologicznych T0, T1, T2 oraz T3.

Choroby zbóż towarzyszą ich uprawom już od zarania dziejów. W przeszłości były one w stanie zniszczyć cały plon i doprowadzić do klęski głodu. Obecnie choroby grzybowe w zbożach nadal są jednym z najważniejszych czynników wpływającym na wysokości i jakość plonu. Jednakże obecnie rolnik nie jest bezbronny i ma do dyspozycji szereg produktów służących do zwalczania chorób. Jednakże by ich użycie było efektywne, muszą być zastosowane w kluczowych fazach rozwoju zbóż.

Tabela 1. Harmonogram oprysków na choroby grzybowe w zbożu (T0 – T3)

Termin zabieguFaza rozwojowa zbóż (BBCH)Główny cel ochronyKluczowe zagrożenia
Zabieg T0BBCH 21–29 (krzewienie)Poprawa kondycji roślin przed zimą / wczesną wiosnąMączniak prawdziwy, septoriozy, plamistość siatkowa
Zabieg T1BBCH 30–32 (początek strzelania w źdźbło)Ochrona podstawy źdźbła i dolnych liściŁamliwość źdźbła, mączniak prawdziwy, rdze
Zabieg T2BBCH 37–39 (liść flagowy)Ochrona górnych liści (budowa plonu)Brunatna plamistość liści (DTR), septorioza paskowana, rdza brunatna
Zabieg T3BBCH 51–69 (kłoszenie i kwitnienie)Ochrona kłosa oraz redukcja mikotoksynFuzarioza kłosów, septorioza plew, czerń zbóż

Czym jest zabieg T0 w zbożach i kiedy go wykonać?

Zabieg T0 w zbożach to wczesny oprysk czyszczący wykonywany w fazie krzewienia (BBCH 21–29), mający na celu ograniczenie presji patogenów rozwijających się na najstarszych liściach. Pomaga on utrzymać odpowiednią kondycję łanu przed intensywnym wzrostem wiosennym.

Zabieg T0 w zbożach wykonuje się jeszcze przed okresem zimowego spoczynku roślin, kiedy znajdą się w fazie krzewienia. Ma on za zadanie poprawę kondycji zbóż. W jego czasie zwalcza się mączniaka prawdziwego, rdze, septoriozę czy plamistość siatkowatą. Stosowane w tym okresie fungicydy do zbóż redukują źródło infekcji dla wyższych pięter roślin.

„Zabieg T0 często bywa bagatelizowany, a to błąd. Wyczyszczenie łanu z patogenów na wczesnym etapie redukuje bazę zarodnikową. Dzięki temu główny zabieg T1 wykonujemy na rośliny o wiele czystsze, co pozwala nam elastyczniej zarządzać dawkami i terminem kolejnego oprysku”

Co na T1 w zbożach ozimych?

Na zabieg T1 w zbożach ozimych stosuje się fungicydy o działaniu układowym i wgłębnym, łączące substancje z grupy triazoli (np. protiokonazol), strobiluryn, fenyloacetoamidów lub typowe środki na łamliwość źdźbła (anilinopirymidiny). Zabieg ten chroni podstawę źdźbła oraz pierwsze piętra liści.

To pierwszy zabieg w sezonie wegetacyjnym, wykonywany od fazy strzelania w źdźbło do fazy pierwszego kolanka (BBCH 30–31). Zabieg T1 w zbożach (w tym popularny zabieg T1 w pszenicy) zwalcza m.in. rdze, mączniaka czy łamliwość źdźbła zbóż. Wybierając fungicydy na zboża ozime T1, warto zwrócić uwagę na produkty zawierające cyprodynil, który wykazuje wysokie działanie w niższych temperaturach. Dobry fungicyd na zboża ozime T1 skutecznie zabezpiecza dolne części roślin przed obumieraniem.

Dlaczego zabieg T2 w zbożach jest najważniejszy dla plonu?

Zabieg T2 w zbożach jest najważniejszy dla wielkości plonu, ponieważ chroni liść flagowy i podflagowy, które odpowiadają za produkcję ponad 70% asymilatów trafiających do ziarna. Przeprowadza się go od fazy liścia flagowego do początku kłoszenia.

Zabieg T2 w zbożach wykonuje się od fazy widoczengo liścia flagowego do początku kłoszenia (BBCH 37–51). Jest on najważniejszy do budowy podstaw dobrego plonowania roślin. W jego czasie zwalcza się m.in. brunatną plamistość liści, septoriozy, rdze oraz mączniaka zbóż. Odpowiednio dobrany środek grzybobójczy na zboża zastosowany na liść flagowy przedłuża zieloność łanu , co bezpośrednio przekłada się na wyższą masę tysiąca ziaren (MTZ). W tej fazie często rekomenduje się substancje takie jak azoksystrobina, piraklostrobina, tebukonazol czy difenokonazol.

„Liść flagowy to elektrownia rośliny. Utrzymanie go w pełnej zdrowotności i zieloności jak najdłużej przekłada się bezpośrednio na nalewanie ziarna. Stosując w zabiegu T2 substancje z grupy strobiluryn, uzyskujemy nie tylko działanie grzybobójcze, ale też fizjologiczny efekt wspierający odporność na suszę”

Przed czym chroni zabieg T3 w zbożach?

Zabieg T3 w zbożach chroni kłos przed groźnymi grzybami z rodzaju Fusarium oraz patogenami wywołującymi czerń zbóż i septoriozę plew. Decyduje on o jakości technologicznej ziarna oraz redukcji poziomu toksyn.

To ostatni z zalecanych zabiegów ochronnych w zbożach. Wykonuje się go w fazie kłoszenia lub w fazie kwitnienia (BBCH 55–69). Zabieg T3 w zbożach służy do zwalczania fuzariozy kłosów, septoriozy plew oraz czerni zbóż. Niezastąpione są tu triazole np. tebukonazol oraz metkonazol, które nie pozwalają na rozwój chorób i gromadzenie się szkodliwych mikotoksyn w ziarnie konsumpcyjnym i paszowym.

Jakie są najważniejsze choroby grzybowe zbóż?

Najważniejsze choroby grzybowe zbóż to fuzarioza kłosów, septorioza paskowana liści, rdza żółta i brunatna, łamliwość podstawy źdźbła, zgorzel podstawy źdźbła oraz plamistość siatkowa. Wywołują je grzyby mikrostrukturalne, uszkadzające tkanki przewodzące i asymilacyjne.

Obecnie uprawom zbóż zagrażają liczne choroby, z których najważniejszymi nadal pozostają choroby grzybowe. W okresie wczesnej wiosny największe zagrożenie stanowią tzw. choroby podsuszkowe zbóż. Aby dobrać odpowiednie fungicydy na choroby zboża, należy precyzyjnie rozpoznać patogen na polu.

Tabela 2. Przegląd popularnych chorób zbóż

Nazwa chorobyObjawy na roślinie
Zgorzel podstawy źdźbła Czarne przebarwienia, nekrozy na dolnych międzywęźlach, obsychanie, czernienie i zamieranie korzeni
Łamliwość podstawy źdźbłaPlamy o brunatnej obwódce na pochwach liściowych i łodydze, w późniejszych fazach rozwóju plamka zlewa się z otaczającymi ją tkankami, a środku plamy pojawia się czarna grzybnia
Rdza brunatnaPomarańczowe lub brunatne, wypukłe skupiska zarodników nierówno rozmieszczona na liściach
Rdza żółtaŻółte lub pomarańczowe wypukłe zarodniki (uredniospory), układające się pasami wzdłuż nerwów liści
Plamistość siatkowa jęczmieniaBrunatne nekrozy o siatkowatym wzorze na liściach (typ “net”) lub długie soczewkowate lub owalne brunetne plamy z cienką otoczką (typ. “spot”)
Fuzarioza kłosówBlaknięcie kłosów, biały, różowy lub czerwonawy nalot grzybni
Septorioza paskowana liściJasne lub brunatne nekrotyczne plamy z czarnymi kropkami – owocnikami grzyba (piknidia)

Jakie są objawy zgorzeli podstawy źdźbła?

Objawy zgorzeli podstawy źdźbła to ciemnobrązowe, brunatne lub czarne nekrozy na najniższych międzywęźlach oraz czernienie systemu korzeniowego. Prowadzi to do przedwczesnego zamierania i bielenia kłosów.

Zgorzel podstawy źdźbła to choroba zbóż objawia się brązowymi,brunatnymi lub czarnymi nekrozami na dolnych międzywęźlach. Może ona także porażać korzenie powodując obsychanie roślin. Chorobę wywołują zazwyczaj grzyby z rodzaju Fusarium oraz Gaeumannomyces. Wczesne zastosowanie kompleksowych fungicydów na zboża ozime pozwala znacząco ograniczyć straty.

Jak rozpoznać łamliwość podstawy źdźbła?

Łamliwość podstawy źdźbła rozpoznaje się po obecności elipsoidalnych, bursztynowo-brunatnych plam z ciemniejszą obwódką na zewnętrznych pochwach liściowych i źdźbłach. Porażone tkanki ulegają osłabieniu, co prowadzi do wylegania łanu.

Chorobę tę można zdiagnozować w fazie strzelania w źdźbło, choć czasem jest to dopiero faza kłoszenia. Wówczas jej objawy można zaobserwować na pochwach liściowych. Objawia się ona występowaniem nekrotycznych plam koloru bursztynowo brunatnego na zewnętrznych liściach pochwowych lub szarobrązowymi plamami na dolnej części źdźbła.

Jak wygląda rdza w zbożu?

Rdza w zbożu wygląda jak drobne, pęcherzykowate skupiska zarodników (pustule) o barwie od jasnożółtej lub pomarańczowej (rdza żółta) po brunatno-pomarańczową (rdza brunatna) na liściach. Porażone liście stopniowo żółkną i usychają.

Rdze w zbożach wywoływane są przez kilka patogenów, w związku z czym wyróżnia się kilka ich rodzajów. To popularne choroby liści pszenicy ozimej, choć atakują one tez inne gatunki zbóż. Objawiają się one występowaniem na liściach żółtych, pomarańczowych lub brunatnym kolorem w zależności od gatunku grzyba wywołującego chorobę. Gdy na polu pojawi się rdza żółta lub rdza brunatna, konieczna jest natychmiastowa reakcja i interwencyjne fungicydy do zbóż.

Czym charakteryzuje się plamistość siatkowa jęczmienia?

Plamistość siatkowa jęczmienia charakteryzuje się brunatnymi nekrozami ułożonymi w poprzeczne i podłużne linie tworzące wzór siatki na liściach (typ net) lub długie soczewkowate brunatne plamy (typ spot). Z czasem plamy mogą być otoczone żółtą otoczką chlorotyczną.

To choroba atakująca liście a także źdźbła i kłosy. Jej typowymi objawami są brunatne nekrozy składające się małych plamek tworzące siatkowaty wzór na porażonych liściach. Innym objawem mogą być brunatne plamy z żółtą obwódką. Na porażenie podatny jest zwłaszcza jęczmień jary i ozimy.

Jakie są objawy fuzariozy kłosów?

Objawy fuzariozy kłosów to przedwczesne bielenie pojedynczych kłosków lub całych kłosów oraz łososiowy, różowy bądź pomarańczowy nalot grzybni na plewach. Porażone ziarno staje się drobne, pomarszczone i zanieczyszczone mikotoksynami.

Fuzarioza zbóż atakująca kłosy to choroba wywoływana przez te same gatunki, które wywołują zgorzele podstawy źdźbła. Objawia się na kłosach ich blaknięciem, które jest pierwszym objawem choroby. Późnej na kłosach i innych częściach roślin mogą pojawiać się zarodniki barwy pomarańczowej lub różowej.

Czym jest śnieć cuchnąca pszenicy?

Śnieć cuchnąca pszenicy to choroba grzybowa, w której wnętrze ziarniaków zostaje zastąpione czarną masą zarodników grzyba o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu śledziowym. Porażone kłosy dłużej pozostają zielone i mają rozchylone plewki.

To choroba zbóż objawiająca się na kłosach. jej charakterystycznymi objawami są niebieskozielony kolor kłosów i ich zmieniony pokrój. Ponadto charakteryzują się one charakterystycznym rybim zapachem. Zapobieganie polega głównie na stosowaniu zapraw nasiennych oraz odpowiednich środków grzybobójczych.

Jak rozpoznaje się septoriozę paskowaną liści?

Septoriozę paskowaną liści rozpoznaje się po wydłużonych, jasnobrunatnych plamach ograniczonych nerwami liścia, wewnątrz których widoczne są czarne punkciki – piknidia (owocniki grzyba). Z czasem plamy zlewają się, prowadząc do zamierania całych liści.

Jej objawy można zaobserwować głównie na pszenicy i pszenżycie już jesienią w formie okrągłych, chlorotycznych plam. Na wiosnę można zaobserwować zlokalizowane pomiędzy nerwami liściowymi jasne lub brunatne nekrotyczne plamki, które się z czasem zlewają. Septorioza paskowana liści wywoływana przez Zymoseptoria tritici to jedna z najgroźniejszych chorób asymilacyjnych.

Czym objawia się czerń zbóż?

Czerń zbóż objawia się aksamitnym, szaro-czarnym nalotem na dojrzewających kłosach, plewach i źdźbłach, wywoływanym przez grzyby z rodzaju Alternaria i Cladosporium. Rozwija się szczególnie podczas wilgotnej pogody na osłabionych lub obumarłych tkankach.

Choroba ta poraża dojrzałe już kłosy zbóż, zasiedlając zazwyczaj obumarłe już tkanki, np. plewy. Objawia się ona przebarwieniami koloru szaro-czarnego na kłosach a także na liściach i łodygach. Z czasem choroba może pokryć całe rośliny.

Kiedy nie stosować fungicydów w zbożach?

Fungicydów nie należy stosować podczas ekstremalnych temperatur (poniżej 5°C lub powyżej 25°C), w warunkach silnej suszy, na rośliny mokre od rosy lub przed spodziewanym deszczem. Zabiegi wykonywane w stresie fizjologicznym roślin są nieskuteczne i mogą powodować fitotoksyczność.

Efektywne działanie fungicydów ściśle zależy od warunków pogodowych w jakich się je stosuje a także od fazy rozwojowej zbóż. Wśród czynników pogodowych jednym z najważniejszych jest temperatura. W niskich temperaturach, poniżej 5°C środek grzybobójczy na zboża będzie działał słabo z powodu niskiej aktywności metabolicznej roślin. Niektóre z substancji aktywnych, do prawidłowego działania wymagają minimalnejtemperatury 10°C.

Ponadto fungicydy na zboża będą słabo działały w okresie suszy, kiedy rośliny również mają niską aktywność fizjologiczną.

Jaki fungicyd na zboża wybrać?

Wybór fungicydu na zboża zależy od gatunku uprawy, presji chorób, temperatury otoczenia oraz oczekiwanego mechanizmu działania (zapobiegawcze, interwencyjne lub wyniszczające). Należy stawiać na preparaty wieloskładnikowe ograniczające ryzyko odporności patogenów.

W okresie wczesnej wiosny najważniejsze są fungicydy na zboża ozime na zabieg T1. Powinny się one charakteryzować nie tylko szerokim spektrum działania, ale także działaniem w dużym zakresie temperatur. Szczególnie warto zwrócić uwagę na minimalne temperatury ich stosowania, ponieważ wiosną niskie temperatury w ciągu dnia nie są niczym rzadkim.

Ważną sprawą są także fungicydy na owies. Wbrew pozorom zboże to atakują liczne choroby grzybowe, choć nie tak liczne jak w np. w przypadku pszenicy. W przypadku tego zboża ważną rolę odgrywa również ochrona przez zaprawianie nasion, która pozwala na ochronę przed typowymi chorobami ziarna.

Czytaj więcej… ↓

Często zadawane pytania (FAQ)

Kiedy robić zabieg T1 w pszenicy?

Zabieg T1 w pszenicy wykonuje się wiosną od fazy początku strzelania w źdźbło do fazy 1–2 kolanka (BBCH 30–32). Terminy te przypadają zazwyczaj na kwiecień, gdy temperatura dobowa ustabilizuje się na poziomie wymaganym przez wybraną substancję czynną.

Zabieg T2 w pszenicy – kiedy najlepiej go przeprowadzić?

Zabieg T2 w pszenicy przeprowadza się od momentu całkowitego rozwinięcia liścia flagowego do początku kłoszenia  (BBCH 37–51). Zazwyczaj jest to przełom maja i czerwca.

Kiedy wykonać zabieg T3 w pszenicy?

Zabieg T3 w pszenicy wykonuje się w fazie kłoszenia do pełni kwitnienia (BBCH 51–69). Najlepsze efekty daje aplikacja tuż przed lub w trakcie kwitnienia na wilgotny kłos.

Zabieg T1, T2, T3 – co to jest i na czym polega ten podział?

Podział T1, T2, T3 to standardowy program etapowej ochrony fungicydowej zbóż dostosowany do faz wzrostu roślin i występujących wtedy zagrożeń chorobtwórczych. T1 chroni podstawę źdźbła, T2 zabezpiecza liście asymilacyjne, a T3 chroni kłos przed fuzariozą i czernią.