Środki ochrony roślin

Question 1

Prawidłowa ochrona roślin – jak dobrać środek ochrony roślin?

Answer

Prawidłowy dobór środka ochrony roślin polega na precyzyjnej identyfikacji agrofaga, analizie aktualnej fazy rozwojowej rośliny w skali BBCH oraz dostosowaniu substancji czynnej do panujących warunków atmosferycznych.

Wybierając konkretny produkt, należy kierować się przede wszystkim spektrum jego działania oraz stopniem nasilenia patogenu na danym polu. Skuteczność zabiegu zależy od trafnej diagnozy – przede wszystkim odpowiedniego rozpoznania agrofaga i znajomości historii występowania chwastów na danym polu. Niezbędna jest także weryfikacja zaleceń dotyczących minimalnej i maksymalnej temperatury aplikacji, gdyż niektóre substancje tracą aktywność poniżej 8°C lub ulegają zbyt szybkiemu rozkładowi powyżej 25°C.

Question 2

Jakie są środki ochrony roślin?

Answer

Środki ochrony roślin to biologiczne lub chemiczne substancje czynne oraz produkty przeznaczone do zwalczania organizmów szkodliwych, regulacji wzrostu roślin oraz zabezpieczania produktów roślinnych podczas przechowywania.

Produkty te dzieli się ze względu na przeznaczenie na kilka kluczowych grup:

Question 3

Czym są herbicydy?

Answer

Herbicydy, znane szerzej jako środki chwastobójcze, to produkty fitotoksyczne wobec chwastów, stosowane w celu ich eliminacji, które konkurują z rośliną uprawną o wodę, światło i składniki pokarmowe.

Współczesny herbicyd cechuje się wysoką selektywnością, co oznacza, że niszczy niepożądaną roślinność, pozostając bezpiecznym dla rośliny chronionej. Badania COBORU potwierdzają, że eliminacja chwastów w fazach krytycznych (np. BBCH 13–15 dla zbóż) pozwala na zachowanie do 15% więcej azotu w glebie dla rośliny uprawnej. Stosując środki chwastobójcze, należy uwzględnić m.in. temperaturę powietrza oraz wilgotność gleby, które determinują szybkość pobierania substancji przez liście lub korzenie.

Question 4

Co to jest fungicyd?

Answer

Fungicyd to specjalistyczny środek grzybobójczy, który hamuje procesy życiowe patogenów grzybowych, zapobiegając infekcjom lub lecząc rośliny już porażone. Fungicydy dzielą się na kontaktowe (działające na powierzchni), wgłębne oraz systemiczne (przemieszczające się wewnątrz rośliny).

Question 5

Kiedy pryskać fungicydem?

Answer

Zabiegi z wykorzystaniem fungicydów należy wykonywać zapobiegawczo przed wystąpieniem objawów lub interwencyjnie, natychmiast po stwierdzeniu pierwszych symptomów choroby.

Optymalny termin oprysku wyznacza się na podstawie progów ekonomicznej szkodliwości dla danej choroby oraz faz rozwojowych rośliny uprawnej. Poniżej przedstawiamy przykładową wiosenną technologię ochrony zbóż ozimych uwzględniające newralgiczne momentu rozwoju roślin:

T1 – BBCH 30–31 (podstawa źdźbła/liść) – ochrona przed chorobami podstawy źdźbła i mączniakiem,
T2 – BBCH 37–39 (liść flagowy) – decydujący zabieg chroniący górne liście odpowiedzialne za budowę plonu,
T3 – BBCH 61–65 (kłos) – ochrona m.in. przed fuzariozą kłosów.

Question 6

Czym są insektycydy?

Answer

Insektycydy to chemiczne lub biologiczne środki owadobójcze przeznaczone do eliminacji szkodników w różnych stadiach rozwojowych (larwy, osobniki dorosłe), które uszkadzają strukturę rośliny.

Stosowanie insektycydów jest niezbędne w uprawach intensywnych, gdzie presja szkodników takich jak chowacz podobnik czy skrzypionki może zredukować plon rzepaku lub zbóż o ponad 20%. Każdy insektycyd musi być stosowany z uwzględnieniem ochrony owadów zapylających (okresy prewencji).

Question 7

Jakie są rodzaje insektycydów?

Answer

Insektycydy klasyfikuje się ze względu na sposób działania na owada na: kontaktowe, żołądkowe i oddechowe, a także ze względu na sposób działania na roślinę na: powierzchniowe, wgłębne oraz systemiczne.

Question 8

Jak długo działają insektycydy?

Answer

Okres aktywności ochronnej, jaką wykazuje typowy insektycyd, wynosi od 2–3 dni w przypadku pyretroidów do nawet 3 tygodni przy zastosowaniu substancji systemicznych (np. acetamiprydu).

Trwałość zabiegu zależy od:

odporności na zmywanie,
nasłonecznienia,
tempa wzrostu rośliny,
zastosowania odpowiednich adiuwantów.

Question 9

Jaki jest najlepszy środek owadobójczy?

Answer

Najwyższą efektywność wykazuje środek owadobójczy o działaniu dwukierunkowym (kontaktowym i systemicznym), który eliminuje szkodniki natychmiast po oprysku oraz chroni roślinę przez kolejne kilkanaście dni.

Question 10

Czym są regulatory wzrostu?

Answer

Regulatory wzrostu to m.in. związki chemiczne hamujące biosyntezę giberelin, co skutkuje skróceniem i pogrubieniem międzywęźli oraz stymulacją rozwoju systemu korzeniowego.

Zastosowanie regulatorów wzrostu np. w zbożach ozimych pozwala na:

redukcję ryzyka wylegania łanu o 80%,
wyrównanie dojrzewania roślin,
zwiększenie odporności na stresy abiotyczne (np. suszę).

Question 11

Bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin

Answer

Bezpieczna aplikacja środków ochrony roślin wymaga ścisłego przestrzegania okresów karencji (czasu od ostatniego zabiegu do zbioru) oraz prewencji dla ludzi i zwierząt, w tym szczególnie dla pszczół.

Istotne jest zachowanie minimalnych odległości od cieków wodnych i dróg publicznych oraz wykonywanie oprysków przy prędkości wiatru nieprzekraczającej 3 m/s. Operator wykonujący zabieg musi być wyposażony w certyfikowaną odzież ochronną, a opryskiwacz musi posiadać aktualne atesty techniczne, co gwarantuje precyzyjne dawkowanie substancji.

Question 12